|
|
Abdest
Abdest, belli organları usulüne uygun olarak
yıkamak ve meshetmek suretiyle yapılan bir temizliktir.
Abdest her şeyden önce her türlü pislik ve kirlilikten
kurtulmak, yani maddî ve manevî bütün pislik ve mikroplardan
uzak kalmak için İslam'ın emrettiği önemli bir ibadettir.
Mikrobun en kolay ürediği yer ağızdır. Ağızdan başlayarak el,
yüz ve ayakların günde beş defa temizlenmesi İslam'ın temizliğe
verdiği önemi gösterir. Böylelikle İslam yüzyıllar önce
temizliğin üzerinde durup insanoğlunu maddî-manevî her türlü
pislik ve mikroptan korumayı hedeflemiştir. Bunun yanında abdest
alan bir insan, kendini manen temiz ve rahat hisseder ve bu
güzel his ve temiz duyguyla Allah'a ibadete durur. Bu da ruhun
temizliğini sağlamaktadır. İnsanın yaratılış gayesi olan Allah'a
kulluk böyle bir temizleme ameliyesi ile başlayınca insanoğluna
vereceği zevk ve rahatlığın değeri sonsuzdur.
İnsan abdestle bedenen ve manen temizlendikten sonra Allah'ın
huzuruna çıkar. Böyle bir temizlenme ile günlük bütün
yorgunlukları ve yükleri geride bırakır.
Abdest almakla, dünyevî ve uhrevî bir çok fazilet ve güzellikler
elde edilir. Hz. Peygamber (s.a.s.) abdestle ilgili olarak şöyle
buyururlar;
"Bir müslüman abdest alıp yüzünü yıkadığında, yüzündeki azaların
işlediği bütün günahları; el ve ayaklarını yıkadığında el ve
ayaklarıyla işlediği bütün hata ve günaları, su damlalarıyla
beraber akıp gider ve kendiside tertemiz olur. Hatta kirpik ve
tırnak diplerindeki günahlarından eser kalmaz. Adap ve erkanına
uymak suretiyle abest alıp kıbleye dönerek: "Eşhedü en la ilahe
illallahü vahdehu la şerike leh ve eşhedü enne Muhammeden abdühü
ve Rasülühü" diyen bu kul için cennet kapıları açılmıştır; o,
cennet kapılarının dilediğiden içeri girer. "(Müslim Tahare, 32,
33; Tirmi Tahare, 2).
Abdestsiz Olarak Yapılması Yasak Olan
Hususlar:
1- Namaz kılmak.
2- Kur'an-ı Kerim'e el sürmek.
3- Tilavet secdesi yapmak.
4- Cenaze namazı kılmak.
5- Kabe'yi tavaf etmek.
Abdestin Farzları
1 - Yüzü Yıkamak
Yüzün bir defa yıkanması farzdır. Yüzün sınırları, saçın bittiği
yerden sakal veya çene altına, kulakların köklerine kadar olan
bölümdür. Gözlerin içine suyun ulaştırılması gerekmez. Ancak
abdest alırken gözler sıkılmaz, tamamen açık bırakılmaz. Normal
bir şekilde yüz yıkanır. Dudaklar yumulduğu zaman, dışarda kalan
kısımlar yüzün sınırlarıdır. Sakal, bıyık ve kaşın altına suyu
ulaştırmak gereklidir.
2- Kolları Yıkamak
Parmak uçlarından kol dirseklerine kadar -dirsekler de dahil-
olan kısmı bir defa yıkamak farzdır. Eğer iğne ucu kadar kuru
bir yer kalırsa veya tırnağının altına suyu geçirmeyecek (hamur,
boya, çamur vb.) bir madde bulunursa, abdest alınmış sayılmaz.
Ancak boyacıların tırnaklarındaki boyalardan kaçınmanın mümkün
olmamasından dolayı bunlar abdeste zarar vermez. Tırnaklar
parmak uçlarından dışarı taşacak kadar uzamış olursa o fazlalığı
da yıkamak gerekir. Bir kimse abdest aldıktan sonra bu uzamış
tırnağı keserse abdestini yenilemesi gerekmez. Parmakta yüzük
var ve bu geniş ise abdest alırken bunu oynatmak sünnet, eğer
yüzük dar ve altına su geçirmeyecek kadar parmağa oturmuşsa onu
oynatmak farzdır.
3- Başı Meshetmek
Mesh, sözlükte eli bir şeyin üzerinden geçirmek demektir. İbadet
hukukunda ise suyun bir vücut organına isabet etmesidir. Başın
meshedilmesindeki farz oranı alın miktarıdır. Bu miktar ise
başın dörtte biridir. Meshederken üç veya daha fazla parmağı
kullanmak gerekir. İki parmakla yapılan mesh caiz değildir. Başa
giyilen sarık veya takke üzerine meshetmek geçerli değildir.
Kadınlar da baş örtüleri üzerine meshedemezler.
4- Ayakları Yıkamak
Sağlam ve çıplak ayakları topuklarıyla birlikte bir defa yıkamak
farzdır. Yaralı veya mestle örtülü ayakları yıkamaya gerek
olmayıp sadece meshetmek yeterlidir. Maide Süresi 6. ayette
geçen topuk topuk= ka'b, ayağın iki tarafından inak kemiğine
bitişik kemiktir. Rasulullah (s.a.s.): "Vay ateşten o topukların
haline... " (Buhari, İlim 30; Vudü', 27,29; Müslim, Tahare,
25-28,30; Ebû Davud, Tahare, 46) buyurduğu ve ayakların tamamen
yıkanmasını emrettiği bilinmektedir. Bir kimsenin ayağında yarık
varsa ve o yarığa su sızdırmayan bir ilaç sürülmüşse, o kimse
ayağını yıkadığı zaman, su yarığın altına geçmezse bu durumda
su, ayağa zarar verecekse abdest yerine getirilmiş sayılır ve bu
caizdir. Ancak su zarar vermiyorsa abdest tam olarak alınmış
sayılmaz. Dolayısıyla zarar vermediği takdirde yarıklara su
ulaşacak şekilde yıkamak gereklidir.
ABDESTİN SÜNNETLERİ
1- Abdeste başlarken "Euzu ve Besmele" çekmek.
2- Abdeste niyet etmek.
3- Önce bileklere kadar elleri yıkamak.
4- Misvak kullanmak veya dişleri parmakla ovalamak.
5- Ağıza ve burna üçer defa su vermek. (mazmaza ve istinşak)
6- Kulakları, boynu mesh etmek.
7- Başın tamamını mesh etmek.
8 - Yıkanması gereken uzuvları üçer defa yıkamak.
9- Abdeste organları ara vermeden yıkayarak devam etmek.
10- Sırayı bozmamak.
11- Abdest almaya sağ taraftan başlamak
ABDESTİN EDEBLERİ
1- Abdest alırken başkasından yardım istememek.
2- Abdest alırken suyun sıçramaması için dikkatli davranmak.
3- Kıbleye doğru yönelmek.
4- Gereksiz yere konuşmamak.
5- Niyet ederken dil ile niyet etmek.
6- Her uzvu iyice ovmak.
7- Abdest dualarını okumak.
8- Kullanılmış su ile abdest almamaya dikkat etmek.
9- Her uzvu yıkarken niyeti korumakla birlikte "Bismillah"
demek.
10- Kulağı meshederken serçe parmaklarının uçlarıyla kulak
deliklerini meshetmek.
11- Burna ve ağıza suyu alırken sağ eli kullanmak.
12- Sol el ile sümkürmek.
13- Özür sahibi olmayan kimsenin namaz vaktinden önce abdest
alması.
14- Abdest bittikten sonra kıbleye karşı ayakta kelime-i şehadet
getirmek ve dua yapmak, biraz su içmek.
15- Durgun ve akarak yer değiştiren sular ile birikinti
halindeki sulara ve Kıble'ye karşı abdest bozulmaz.
ABDESTİ BOZAN DURUMLAR
1- İdrar veya dışkı yollarından yani ön ve arkadan herhangi bir
şeyin çıkması. (İdrar, dışkı, yel, vedi, mezi, meni, kurt vb.)
2- Aklın idrak gücünü gideren hususlar; uyumak, bayılmak,
delirmek, sarhoş olmak vs.dir. Ancak oturduğu yerde kıpırdamadan
uyuyan kimsenin abdesti bozulmaz.
3- Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin veya sarı su çıkması
ve etrafına yayılması. Ağızdan akan kana bakılır, şayet bu kan
tükrük kadar veya tükrükten fazla ise abdesti bozulur.
4- Ağız dolusu kusmak.
5- Cinsi münasebette bulunmak.
6- Tam olarak cinsi ilişki olmasa bile kadın ve erkeğin çıplak
ve ince bir elbise ile vücutlarının veya tenasül uzuvlarının
birbirine değmesi.
7- Teyemmüm yapan kimsenin su bulması.
8- Namazda sesli gülmek.
ABDESTİ BOZMAYAN DURUMLAR
1- Kişinin ön veya arka yollarından başka vücudunun herhangi bir
yerinden kan çıkıp, bir damla halinde kalması.
2- Kabuk bağlamış bir yaranın kan çıkmadan kabuğunun düşmesi.
3- Yaradan, burundan yahut kulaktan bir vücud kurdunun düşmesi.
4- Tenasül uzvuna (cinsi organına) el sürmek.
5- Kadın vücudunun herhangi bir yerine dokunmak.
6- Ağız dolusu olmayan kusuntu.
7- Ağızdan çıkan balgam.
8- Oturduğu yerde veya namazda uyumak.
9- Ağlamak.
|
|